...ॐ...

ऋग्वेद

मण्डल एक

 
Skip Navigation Links
121
कदित्था नॄनः पात्रं देवयतां शरवद गिरो अङगिरसां तुरण्यन | पर यदानड विश आ हर्म्यस्योरु करंसते अध्वरे यजत्रः ||
सतम्भीद ध दयां स धरुणं परुषायद रभुर्वाजाय दरविणं नरो गोः | अनु सवाजां महिषश्चक्षत वरां मेनामश्वस्य परि मातरं गोः ||
नक्षद धवमरुणीः पूर्व्यं राट तुरो विशामङगिरसामनु दयून | तक्षद वज्रं नियुतं तस्तम्भद दयां चतुष्पदे नर्याय दविपादे ||
अस्य मदे सवर्यं दा रतायापीव्र्तमुस्रियाणामनीकम | यद ध परसर्गे तरिककुं निवर्तदप दरुहो मानुषस्य दुरो वः ||
तुभ्यं पयो यत पितरावनीतां राधः सुरेतस्तुरणे भुरण्यू | शुचि यत ते रेक्ण आयजन्त सबर्दुघायाः पयौस्रियायाः ||
अध पर जज्ञे तरणिर्ममत्तु पर रोच्यस्या उषसो न सूरः | इन्दुर्येभिराष्ट सवेदुहव्यैः सरुवेण सिञ्चञ जरणाभि धाम ||
सविध्मा यद वनधितिरपस्यात सूरो अध्वरे परि रोधना गोः | यद ध परभासि कर्त्व्याननु दयूननर्विशे पश्विषेतुराय ||
अष्टा महो दिव आदो हरी इह दयुम्नासाहमभि योधानौत्सम | हरिं यत ते मन्दिनं दुक्षन वर्धे गोरभसमद्रिभिर्वाताप्यम ||
तवमायसं परति वर्तयो गोर्दिवो अश्मानमुपनीतं रभ्वा | कुत्साय यत्र पुरुहूत वन्वञ्छुष्णमनन्तैः परियासि वधैः ||
पुरा यत सूरस्तमसो अपीतेस्तमद्रिवः फलिगं हेतिमस्य | शुष्णस्य चित परिहितं यदोजो दिवस परि सुग्रथितं तदादः ||
अनु तवा मही पाजसी अचक्रे दयावाक्षामा मदतामिन्द्र कर्मन | तवं वर्त्रमाशयानं सिरासु महो वज्रेण सिष्वपोवराहुम ||
तवमिन्द्र नर्यो यानवो नॄन तिष्ठा वातस्य सुयुजो वहिष्ठान | यं ते काव्य उशना मन्दिनं दाद वर्त्रहणं पार्यं ततक्ष वज्रम ||
तवं सूरो हरितो रामयो नॄन भरच्चक्रमेतशो नायमिन्द्र | परास्य पारं नवतिं नाव्यानामपि कर्तमवर्तयोऽयज्यून ||
तवं नो अस्या इन्द्र दुर्हणायाः पाहि वज्रिवो दुरितादभीके | पर नो वाजान रथ्यो अश्वबुध्यानिषे यन्धि शरवसे सून्र्तायै ||
मा सा ते अस्मत सुमतिर्वि दसद वाजप्रमहः समिषो वरन्त | आ नो भज मघवन गोष्वर्यो मंहिष्ठास्ते सधमादः सयाम ||

122
पर वः पान्तं रघुमन्यवो.अन्धो यज्ञं रुद्राय मीळ्हुषे भरद्वम | दिवो अस्तोष्यसुरस्य वीरैरिषुध्येव मरुतो रोदस्योः ||
पत्नीव पूर्वहूतिं वाव्र्धध्या उषासानक्ता पुरुधा विदाने | सतरीर नात्कं वयुतं वसाना सूर्यस्य शरिया सुद्र्शी हिरण्यैः ||
ममत्तु नः परिज्मा वसर्हा ममत्तु वातो अपां वर्षण्वान | शिशीतमिन्द्रापर्वता युवं नस्तन नो विश्वे वरिवस्यन्तुदेवाः ||
उत तया मे यशसा शवेतनायै वयन्ता पान्तौशिजो हुवध्यै | पर वो नपातमपां कर्णुध्वं पर मातरा रास्पिनस्यायोः ||
आ वो रुवण्युमौशिजो हुवध्यै घोषेव शंसमर्जुनस्य नंशे | पर वः पूष्णे दावन आनछा वोचेय वसुतातिमग्नेः ||
शरुतं मे मित्रावरुणा हवेमोत शरुतं सदने विश्वतः सीम | शरोतु नः शरोतुरातिः सुश्रोतुः सुक्षेत्रा सिन्धुरद्भिः ||
सतुषे सा वां वरुण मित्र रातिर्गवां शता पर्क्षयामेषु पज्रे | शरुतरथे परियरथे दधानाः सद्यः पुष्टिंनिरुन्धानासो अग्मन ||
अस्य सतुषे महिमघस्य राधः सचा सनेम नहुषः सुवीराः | जनो यः पज्रेभ्यो वाजिनीवानश्वावतो रथिनो मह्यं सूरिः ||
जनो यो मित्रावरुणावभिध्रुगपो न वां सुनोत्यक्ष्णयाध्रुक | सवयं स यक्ष्मं हर्दये नि धत्त आप यदीं होत्राभिर्र्तावा ||
स वराधतो नहुषो दंसुजूतः शर्धस्तरो नरां गूर्तश्रवाः | विस्र्ष्टरातिर्याति बाळ्हस्र्त्वा विश्वासु पर्त्सु सदमिच्छूरः ||
अध गमन्ता नहुषो हवं सूरेः शरोता राजानो अम्र्तस्य मन्द्राः | नभोजुवो यन निरवस्य राधः परशस्तये महिनारथवते ||
एतं शर्धं धाम यस्य सूरेरित्यवोचन दशतयस्य नंशे | दयुम्नानि येषु वसुताती रारन विश्वे सन्वन्तु परभ्र्थेषु वाजम ||
मन्दामहे दशतयस्य धासेर्द्विर्यत पञ्च बिभ्रतो यन्त्यन्ना | किमिष्टाश्व इष्टरश्मिरेत ईशानासस्तरुषर्ञ्जते नॄन ||
हिरण्यकर्णं मणिग्रीवमर्णस्तन नो विश्वे वरिवस्यन्तु देवाः | अर्यो गिरः सद्य आ जग्मुषीरोस्राश्चाकन्तूभयेष्वस्मे ||
चत्वारो मा मशर्शारस्य शिश्वस्त्रयो राज्ञ आयवसस्यजिष्णोः | रथो वां मित्रावरुणा दीर्घा]पसाः सयूमगभस्तिः सूरो नाद्यौत ||

123
पर्थू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अम्र्तासो अस्थुः | कर्ष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषायक्षयाय ||
पूर्वा विश्वस्माद भुवनादबोधि जयन्ती वाजं बर्हती सनुत्री | उच्चा वयख्यद युवतिः पुनर्भूरोषा अगन परथमा पूर्वहूतौ ||
यदद्य भागं विभजासि नर्भ्य उषो देवि मर्त्यत्रा सुजाते | देवो नो अत्र सविता दमूना अनागसो वोचति सूर्याय ||
गर्हं-गर्हमहना यात्यछा दिवे-दिवे अधि नामा दधाना | सिषासन्ती दयोतना शश्वदागादग्रम-अग्रमिद भजतेवसूनाम ||
भगस्य सवसा वरुणस्य जामिरुषः सून्र्ते परथमा जरस्व | पश्चा स दघ्या यो अघस्य धाता जयेम तं दक्षिणया रथेन ||
उदीरतां सून्र्ता उत पुरन्धीरुदग्नयः शुशुचानासोस्थुः | सपार्हा वसूनि तमसापगूळ्हाविष कर्ण्वन्त्युषसो विभातीः ||
अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते | परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ||
सद्र्शीरद्य सद्र्शीरिदु शवो दीर्घं सचन्ते वरुणस्यधाम | अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका करतुं परियन्ति सद्यः ||
जानत्यह्नः परथमस्य नाम शुक्रा कर्ष्णादजनिष्ट शवितीची | रतस्य योषा न मिनाति धामाहर अहर्निष्क्र्तमाचरन्ती ||
कन्येव तन्वा शाशदानानेषि देवि देवमियक्षमाणम | संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कर्णुषे विभाती ||
सुसंकाशा मात्र्म्र्ष्टेव योषाविस्तन्वं कर्णुषे दर्शे कम | भद्रा तवमुषो वितरं वयुछ न तत ते अन्या उषसोनशन्त ||
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्ववारा यतमाना रश्मिभिः सूर्यस्य | परा च यन्ति पुनरा च यन्ति भद्रा नाम वहमानाुषासः ||
रतस्य रश्मिमनुयछमाना भद्रम-भद्रं करतुमस्मासु धेहि | उषो नो अद्य सुहवा वयुछास्मासु रायो मघवत्सु च सयुः ||

124
उषा उछन्ती समिधाने अग्ना उद्यन सूर्य उर्विया जयोतिरश्रेत | देवो नो अत्र सविता नवर्थं परासावीद दविपत पर चतुष्पदित्यै ||
अमिनती दैव्यानि वरतानि परमिनती मनुष्या युगानि | ईयुषीणामुपमा शश्वतीनामायतीनां परथमोषा वयद्यौत ||
एषा दिवो दुहिता परत्यदर्शि जयोतिर्वसाना समना पुरस्तात | रतस्य पन्थामन्वेति साधु परजानतीव न दिशो मिनाति ||
उपो अदर्शि शुन्ध्युवो न वक्षो नोधा इवाविरक्र्त परियाणि | अद्मसन न ससतो बोधयन्ती शश्वत्तमागात पुनरेयुषीणाम ||
पूर्वे अर्धे रजसो अप्त्यस्य गवां जनित्र्यक्र्त पर केतुम | वयु परथते वितरं वरीय ओभा पर्णन्ती पित्रोरुपस्था ||
एवेदेषा पुरुतमा दर्शे कं नाजामिं न परि वर्णक्ति जामिम | अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महोविभाती ||
अभ्रातेव पुंस एति परतीची गर्तारुगिव सनये धनानाम | जायेय पत्य उशती सुवासा उषा हस्रेव नि रिणीते अप्सः ||
सवसा सवस्रे जयायस्यै योनिमारैगपैत्यस्याः परतिचक्ष्येव | वयुछन्ती रश्मिभिः सूर्यस्याञ्ज्यङकते समनगा इवव्राः ||
आसां पूर्वासामहसु सवसॄणामपरा पूर्वामभ्येति पश्चात | ताः परत्नवन नव्यसीर्नूनमस्मे रेवदुछन्तु सुदिना उषासः ||
पर बोधयोषः पर्णतो मघोन्यबुध्यमानाः पणयः ससन्तु | रेवदुछ मघवद्भ्यो मघोनि रेवत सतोत्रे सून्र्ते जारयन्ती ||
अवेयमश्वैद युवतिः पुरस्ताद युङकते गवामरुणानामनीकम | वि नूनमुछादसति पर केतुर्ग्र्हं-गर्हमुप तिष्ठाते अग्निः ||
उत ते वयश्चिद वसतेरपप्तन नरश्च ये पितुभाजो वयुष्टौ | अमा सते वहसि भूरि वाममुषो देवि दाशुषे मर्त्याय ||
अस्तोढ्वं सतोम्या बरह्मणा मे.अवीव्र्धध्वमुशतीरुषासः | युष्माकं देवीरवसा सनेम सहस्रिणं च शतिनं चवाजम ||

125
पराता रत्नं परातरित्वा दधाति तं चिकित्वान परतिग्र्ह्यानि धत्ते | तेन परजां वर्धयमान आयू रायस पोषेण सचते सुवीरः ||
सुगुरसत सुहिरण्यः सवश्वो बर्हदस्मै वय इन्द्रो दधाति | यस्त्वायन्तं वसुना परातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ||
आयमद्य सुक्र्तं परातरिछन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन | अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य कषयद्वीरं वर्धय सून्र्ताभिः ||
उप कषरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं चधेनवः | पर्णन्तं च पपुरिं च शरवस्यवो घर्तस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ||
नाकस्य पर्ष्ठे अधि तिष्ठति शरितो यः पर्णाति स ह देवेषु गछति | तस्मा आपो घर्तमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ||
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः | दक्षिणावन्तो अम्र्तं भजन्ते दक्षिणावन्तः पर तिरन्त आयुः ||
मा पर्णन्तो दुरितमेन आरन मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः | अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदप्र्णन्तमभि सं यन्तु शोकाः ||
पिछला पेज... अगला पेज...
मण्डल एक के -- Skip Navigation Links